Cyhoeddwyd gan: arfon rhys | Ionawr 21, 2013

Rhyfeloedd

Nid wyf yn credu i mi fyw am flwyddyn heb fod yna ryfel rywle yn ein byd. Cefais fy ngeni yn ystod yr Ail Rhyfel Byd. Yna cawsom y Ryfel Oer rhwng Cyfalafiaeth a Comiwnyddiaeth. Nid oedd honno yn ryfel “Oer” drwy’r adeg oherwydd cawsom ryfel boeth go iawn yn Corea yn ystod y 1950egau, ac yna ryfel Fietnam yn y 1960egau.Dyma hefyd oedd y cyfnod pan oedd Prydain yn ceisio cadw ei hymerodraeth drwy ymladd yn erbyn mudiadau cenedlaetholgar yn ei trefedigaethau. Yn araf collwyd y ryfeloedd hynny a cafodd gwlad ar ôl gwlad ei rhyddid ar draws Asia ac Affrica. Cofiaf hefyd pan ddaeth y byd yn agos iawn i Drydedd Rhyfel Fyd yn ystod argyfwng Ciwba.
Yn y 1970egau cafwyd ryfeloedd megis yr Yom Kippur rhwng Israel â’r Gwledydd Arabaidd ac hefyd rhyfel cartref yn Angola, Ethiopia,a’r Lebanon, heb son am wrthryfel y Cwrdiaid yn Iran. Yna yn yr 1980egau ymosododd Rwsia ar Afghanistan a bu yn ryfela yno am y degawd. Cofiwn hefyd ymosodiad Argentina ar Ynysoedd y Falklands / Malvinas a rhyfela Prydain yno.
Yr unig adeg pan ddaeth y byd yn agos iawn i fod yn fyd heddychlon oedd pan syrthiodd y drefn Gomiwnyddol yn Rwsia yn 1989. Cofiaf yn iawn y llywodraethau mewn panig mawr yr adeg hynny pan defnyddiwyd y term “peace dividend”. Dyna pryd y cafodd y gwleidyddion a’r fasnach arfau ofn go iawn. Yn sydyn nid oedd yna “elyn” i’w ymladd! Nid oedd yna ras arfau bellach, roedd yna wir berygl i’r gyfundrefn oedd yn seiliedig ar yr economi filitaraidd syrthio. Ond yn ffodus iawn yn 1990 penderfynodd Sadam Hussain ymosod ar Kuwait, gan roi esgus gwych i’r Unol Daleithiau gael y rhyfel gyntaf yn erbyn Iraq. Diolch byth i’r drefn roedd ganddom unwaith eto elyn teilwng yn Sadam Hussain! Yn ystod yr un adeg, er na thalwyd dim sylw iddi ar y pryd, bu gwrthryfel gan y llwyth Tuareg yn erbyn llywodraeth Mali. Roedd yna ryfel cartref yn Algeria hefyd yn y 1990egau, a dyna ddechrau’r sefyllfa a geir heddiw yn Mali ac Algeria. Ond roedd sylw Ewrop ar y ryfel yn Iwgoslafia yn ystod y cyfnod yna.
Rhwng 1992 a 1996 cafwyd rhyfel cartref yn Afghanistan pan orfu lluoedd y Taliban ac Al Quaeda i greu llywodraeth yno. Dyna oedd dechreuad y cyfnod o ryfela rydym ni yn dal yn rhan ohoni sef y ryfel yn Afghanistan. Arweiniodd llwyddiant Al Quaeda at greu mudiad Islamaidd eithafol oedd yn barod i ymosod ar Unol Daleithiau America a dyna ddigwyddodd ar y nawfed o Fedi 2001. Dyna pryd y tarodd dwy awyren i mewn i Ganolfan Fasnach y Byd yn Efrog Newydd a thrydydd awyren i mewn i’r Pentagon. Cyhoeddodd Llywydd yr Unol Daleithiau y “rhyfel yn erbyn Terfysgaeth” gyda Al Quaeda fel y prif elyn. O’r diwedd roedd y byd yn le diogel unwaith eto – gyda ryfel dragwyddol a gelyn credadwy! Ers diwedd y Rhyfel Oer, roedd yna nawr drefn newydd ar ein byd sef Cristnogion yn erbyn Islam. Roedd yna “ni” a “nhw” newydd, a phawb yn gallu dewis “ochr” unwaith eto. Roedd y cwmnïau arfau yn hapus unwaith eto i ymelwa o ddatblygu arfau yn erbyn y “terfysgwyr” neu yng ngeiriau Llywydd America George W. Bush – “drwg weithredwyr”. Dyma ryfel sydd yn gallu parhau am byth, oherwydd mae yna o hyd yn mynd i fod drwg weithredwyr yn ein byd!
Dechreuodd y rhyfel newydd yma yn erbyn terfysgwyr drwy ymosod ar y diafol ei hun sef Sadam Hussain. Nid oedd unrhyw gysylltiad o gwbwl rhwng Al Quaeda ac Iraq. Yn wir bu Sadam Hussain ei hun yn ymladd yn erbyn Al Quaeda. Ond nid oedd ots am hynny. Dechreuodd y rhyfel yn erbyn Iraq ar y sail hollol gelwyddog fod gan Sadam Hussain arfau dieflig (weapons of mass destruction). Nid oedd yr arfau yma yn bodoli, ond nid oedd hynny yn reswm i beidio ag ymosod ar Iraq. Ymunodd lluoedd Prydain yn y rhyfel wrth gwrs oherwydd fod Prydain bob amser yn awyddus i ymuno mewn unrhyw rhyfel sydd yn digwydd os yn bosib. Daeth y rhyfel i ben ar ôl lladd miloedd lawer o bobl gyffredin Iraq ac yna symudwyd byddinoedd y gwledydd Cristnogol i ymosod ar Afghanistan. Gellir dadlau fod yna sail go iawn i ryfel Afghanistan gan fod Al Quaeda yno. Mae y rhyfel yn Afghanistan yn dirwyn i ben eleni ar ôl degawd o ymladd yn erbyn y Taliban, a lladdwyd hefyd arweinydd AlQuaeda, Osama Bin Ladin. Felly y cwestiwn nawr yw – Ble nesaf?
Cyn y Nadolig roedd bob arwydd fod y rhyfel nesaf yn mynd i fod yn erbyn Iran ar sail fod y wlad honno yn datblygu arfau niwclear yn erbyn Israel. Ond nawr yn 2013 mae Ffrainc wedi ymosod ar Mali ac mae yna ymosodiad ar waith nwy wedi digwydd yn Algeria gyda gwystlon wedi ei lladd. Tybed a ydym yn gweld achos yn datblygu i ddechrau y rhyfel nesaf yng ngogledd Affrica? Gellir dweud fod y rhyfel honno wedi dechrau yn barod pan ymosododd gwledydd NATO ar Libya gan greu sefyllfa ansefydlog yno drwy ladd Gadaffi. Mae David Cameron wedi dweud yn barod ei fod yn rhagweld rhyfel am ddegawdau yng ngogledd Affrica. Rhaid cael rhyfel wrth gwrs rhywle er mwyn y fasnach arfau ac economi’r gwledydd cyfoethog. Mae’n debyg fod rhyfel yn erbyn gwledydd tlawd Affrica yn llawer haws yn rhyfel yn erbyn Iran gyfoethog. Cawn weld ble nesaf yn fuan.

Advertisements

Gadael Ymateb

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

Categorïau

%d bloggers like this: